Pčelinji vosak

Pčelinji vosak je prirodni vosak koji stvaraju pčele, a koji zatim koriste za formiranje saća, odnosno ćelija u kojima uzgajaju leglo i čuvaju med i polen. Upotrebljava se već hiljadama godina i nasao je mnogo različitih primena.

Pčele koriste pčelinji vosak kao temelj svog doma. One čuvaju polen, nektar, zatvoren med i uzgajaju svoje leglo (jaja, larve) u pojedinačnim ćelijama. Pčelinji vosak se luči kao tečnost iz osam žlezda koje proizvode vosak na stomaku pčele radilice. Tečni vosak se stvrdne u bele ljuspice kada dođe u kontakt sa hladnim vazduhom. Tokom miliona godina koliko pčele postoje na Zemlji, naučile su da im izgradnja ćelija u obliku šestougaonika omogućava da zadrže najviše meda po težini dok koriste najmanju količinu voska.

Pčele radilice imaju različite uloge u društvu u zavisnosti od starosti. Mlade pčele radilice, ili „kućne pčele“, koje su stare otprilike 12 do 20 dana, odgovorne su za proizvodnju pčelinjeg voska. Da bi se proizveo 1kg voska, košnica mora da proizvede 3-5kg meda. Da bi pčele koje prave vosak lučile vosak, temperatura okoline u košnici mora biti od 32 do 36 °C. U hladnijim danima pčele postižu odgovarajuću temperaturu tako što se grupišu oko pčela koje proizvode vosak kada prave saće. Pčelinji vosak počinje kao bistar i bezbojan, ali postaje neproziran nakon žvakanja i dodavanja polena, meda i propolisa. Da bi sačuvale energiju, pčele će često ponovo koristiti pčelinji vosak koji takođe može uticati na ukupnu boju voska. Što je pčelinji vosak tamniji, to je više puta korišćen.

Da bi se ekstraktovao vosak, saće se topi posle skidanja meda. Kasnije se zateže da bi se uklonile nečistoće i presuje da bi se izvuklo što je moguće više voska. U današnje vreme tehnologija, vosak se izvaja pomoću savremenih topionika voska koji za topljenje saća koriste raznovrsne energente (električnu energiju, plin, drvo).

Primena

Pomenuli smo da se pčelinji vosak upotrebljavao još u drevnim vremenima i našao je širok spektar primene u raznim oblastima života. Drevni Egipćani su imali mnogo upotreba pčelinjeg voska. Korišćen je za mumificiranje i za zaptivanje kovčega. Drevni zapisi su takođe sačuvani na papirusu i zidovima pećina pomoću pčelinjeg voska još pre 2.000 godina, a Kinezi su koristili pčelinji vosak u medicini i za lečenje rana. Od pčelinjeg voska se pravio drevni oblik zubne plombe. Evropske crkve su od početka hrišćanstva koristile sveće od pčelinjeg voska. U stvari, Rimokatolička crkva je dozvolila da se u crkvi koriste samo sveće od 100% pčelinjeg voska.

Saće, heksagonalne ćelije napravljene od pčelinjeg voska, je jestivo. Iako nema baš dobar ukus, može se koristiti u ishrani. Zbog toga je bezbedno koristiti ga u proizvodima kao što je balzam za usne.

Sirovi med sadržan u saću je bogat enzimima i antioksidansima. Pčelinji vosak sadrži dugolančane masne kiseline i alkohole koji mogu poboljšati zdravlje srca. Poznato je da pčelinji vosak ima antibakterijska i antifungalna svojstva i da može smanjiti rizik od kontaminacije i sprečiti rast gljivica i kvasca.

Pčelinji vosak se koristi kao prirodni pokrivač za sireve. Dobro funkcioniše zbog niske tačke topljenja.

Boje od pčelinjeg voska su odlične za malu decu jer su prirodne, netoksične i izdržljivije od običnih bojica.

Pčelinji vosak je neverovatan! Izgleda prelepo, miriše božanstveno i višenamenski je sastojak mnogih proizvoda koje svakodnevno koristimo kao što su na sapuni, hidratantne kreme, kreme za kosu, dezodoransi, šminka. Prvu kozmetičku kremu stvorio je 150. godine pre nove ere grčki lekar Galen iz Pergama. Napravljena je od pčelinjeg voska, maslinovog ulja i vode.

Pčelinji vosak se često koristi u proizvodima za negu kože jer pruža zaštitu koži, a istovremeno ostaje prozračan. Iritirana koža može imati koristi od pčelinjeg voska jer je antiinflamatorni i antibakterijski.